Định nghĩa

1. Tính từ (thổ ngữ):
   • Cảm thấy xấu hổ, ngại ngùng, e thẹn: Chỉ trạng thái tâm lý khó chịu, bối rối vì cảm thấy mình làm điều gì đó không đúng, không phù hợp hoặc khi bị người khác chú ý.
   • (Thực vật học) Cây trinh nữ: Tên một loại cây nhỏ, lá khép lại khi bị chạm vào, tượng trưng cho sự e thẹn.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Anh ấy định đến xem mặt cô ta, nhưng cô mắc cỡ cứ ở trong buồng.
  • Đứa bé mắc cỡ, núp sau lưng mẹ không chào khách.
  • Tôi rất mắc cỡ khi phải hát trước đám đông.

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để miêu tả tính cách: Chỉ một người có tính cách nhút nhát, dễ xấu hổ.
  • Cô ấy vốn người mắc cỡ, ít khi dám phát biểu trước lớp.
• Dùng trong văn chương, thơ ca: Để diễn tả vẻ đẹp e ấp, thẹn thùng.
  • Nàng cúi đầu, đôi má ửng hồng vì mắc cỡ.

Biến thể và từ liên quan

• Xấu hổ: Từ phổ thông, đồng nghĩa với nghĩa chính của "mắc cỡ".
• Ngại ngùng: Cảm thấy không tự nhiên, thiếu tự tin.
• E thẹn: Thường dùng để chỉ sự thẹn thùng của con gái.
• Cây mắc cỡ: Tên gọi khác của cây trinh nữ (Mimosa pudica).

Từ đồng nghĩa

• Hổ thẹn
• Thẹn thùng
• Bẽn lẽn
• Ngượng ngùng

Từ trái nghĩa

• Tự tin
• Tự nhiên
• Bạo dạn
• Vô tư

Thành ngữ, cách nói liên quan

• Mắc cỡ chín chiều: Cách nói nhấn mạnh, ví von cho sự xấu hổ, ngại ngùng đến mức tột độ.
  • Nghe lời chọc ghẹo, cô gái mắc cỡ chín chiều, mặt đỏ bừng.
• Làm thinh mắc cỡ: Im lặng vì xấu hổ, không biết nói gì.
  • Bị thầy giáo phê bình, nó chỉ biết làm thinh mắc cỡ.

1. tt (đph) Như Xấu hổ: Anh ấy định đến xem mặt cô ta, nhưng cô mắc cỡ cứ ở trong buồng.